Artikel QPQ: It’s the social stupid

QPQ: Het nieuwe ondernemen

Experts zien social media als dé marketingtools voor sociaal ondernemers. En dat komt niet alleen omdat ze alle twee met het woord social beginnen. Beiden komen op in een tijd waarin delen, samenwerken en geven de trends zijn en voorboden voor de toekomst. Wanneer je social media juist inzet bieden ze ondernemers vele kansen.

Social media: hoe en wat?

Social media: voor de één een zeer bekende term, voor de ander nog onbekend terrein. Het woord social stuurt je waarschijnlijk wel in de goede richting. Social media zijn namelijk online communicatievormen die je als persoon, organisatie of bedrijf kunt gebruiken om in gesprek te gaan met je stakeholders. Het zijn online platformen waar de gebruikers zelf voor de inhoud zorgen, zonder tussenkomst van een professionele redactie. Via deze media delen mensen hun ervaringen, verhalen, kennis en meningen, zowel privé als zakelijk. Dit doen zij door zelf berichten – in tekst, geluid of beeld – te publiceren. Je bent echter niet alleen maar zender van een boodschap, je gaat ook een interactie aan met je omgeving waarbij je niet altijd invloed hebt op de uitkomst.

Alle voorbeelden van social media hier noemen is onmogelijk, het zijn er gewoonweg teveel. Enkele bekende vormen van social media zijn weblogs, fora, sociale netwerken (Hyves, Facebook en LinkedIn), Twitter en het delen van video’s via Youtube. De meeste diensten zijn gratis te gebruiken, in ieder geval de basisfaciliteiten. Het aantal aanbieders van social mediakanalen blijft sterk groeien en ook het aantal gebruikers stijgt snel.

Uitwisseling

De visies van grote kenners van social media en sociaal ondernemen vind je uiteraard via diezelfde kanalen. Amy Sample Ward, een toonaangevend blogger op dit gebied, zegt in een online video dat “social media sociaal ondernemers in staat stellen om met gelijken over de hele wereld in contact te komen. Hierdoor kunnen wij ideeën uitwisselen en opdoen, ons samen inzetten voor een sociale kwestie of simpelweg ons minder alleen voelen.” Sample Ward ziet het delen van ieders ideeën, informatie en kennis als belangrijkste onderdeel in het realiseren van duurzaamheid en een rechtvaardige wereld. “Wees niet bang dat een ander er met jouw idee van doorgaat.” Zij gelooft in de kracht van het medium, maar ook in de noodzaak voor sociaal ondernemers om tegelijkertijd offline contact te leggen met gelijkgestemden. “Dan sta je het sterkst.” Social reporter en blogger David Wilcox deelt deze mening en gaat zelfs nog een stapje verder door in zijn videoboodschap te stellen dat elke sociaal ondernemer actief moet zijn ‘in’ social media. “Om goed te ondernemen moet je social media begrijpen en actief toepassen. Je start vaak klein, je moet allianties aangaan en je markt ontwikkelen. Daar zijn dit soort media heel geschikt voor.”

Leer van elkaar

Beth Kanter is de dé specialist op het terrein van social media en non-profit organisaties en ziet een grote rol weggelegd voor het leren van elkaar via social media en het integreren van social media in bijvoorbeeld trainingssituaties. Ook Emer Beamer, social media specialist bij de Nederlandse organisatie Butterflyworks, heeft daar goede ervaringen mee. “Mijn collega’s en ik volgen conferenties vaak live via video en Twitter en leveren onze input aan deze bijeenkomsten via diezelfde kanalen. Dat scheelt ons tijd en geld.” Butterflyworks is een denktank die een link legt tussen design en het vinden van duurzame antwoorden op internationale sociale kwesties. “Diverse social media zetten wij in om ons te profileren, maar vooral om contact te leggen met gelijkgestemden en gelijkwaardige partners en dus ook om van anderen te leren. In business-to-business communicatie zetten we vooral in op Twitter, chatten en blogs. Nieuwe vacatures vullen wij in via LinkedIn. Bij de Butterfly-projecten maken we gebruik van oude en nieuwe media waar we bij de laatste ons vooral richten op Facebook, Twitter, weblogs en Youtube. Voor elk kanaal moet je vooraf een strategie kiezen. Gebruik daarbij de juiste toon en blijf vooral goed luisteren”, is het advies van Beamer. “We kunnen namelijk veel leren van anderen, ook in Afrika, waar ze al veel verder zijn met de ontwikkeling van bijvoorbeeld tekstberichten die worden ingezet voor medische hulp en het bankieren via je mobieltje. De ontwikkelingen via mobiele telefoons gaan daar veel sneller dan die via internet.” Bovendien doet Butterflyworks onderzoek voor hun projecten regelmatig via sociale netwerken. Ook Kanter ziet grote voordelen in het vragen van advies aan de ‘crowd’ over kwesties die je in je werk (of privé) tegenkomt. “Dit wordt ook wel crowdsourcing genoemd”, vertelt Arrad Eshel van Valid People. [zie kader Valid People] “Je legt je vraag voor aan je netwerkcontacten en zij kunnen daarop reageren. Zo delen zij weer hun mening, kennis of ideeën met jou en met alle anderen in het netwerk. Dit betekent dat je bij een grote groep mensen raad kunt vragen en niet voor alles het wiel opnieuw hoeft uit te vinden. Via crowdsourcing hebben wij ons businessplan voorgelegd aan anderen. Het resultaat? Verrassende invalshoeken die wij anders nooit hadden gekregen en een grote betrokkenheid bij dit sociale initiatief.”

Bewust experimenteren

“Dankzij diverse technologische ontwikkelingen staat steeds meer ‘content’ online en wordt deze op meerdere plaatsen getoond en gedeeld. Zo is het uploaden en delen van video’s (bijvoorbeeld via Vimeo en Youtube), tekstbestanden (bijvoorbeeld via Googledocs) en het versturen van korte boodschappen (bijvoorbeeld via Twitter en Hyves) niet alleen maar toegankelijk voor computernerds. Met enkele eenvoudige handelingen kun je al aan de slag via de vele gratis websites”, vertelt Beamer. Meestal is het aanmaken van een account voldoende om je eigen bestanden te uploaden en zo je ideeën, meningen en vragen jouw sociale netwerk in te sturen. Daarmee stel je je gegevens beschikbaar aan het medium en indirect aan adverteerders. Het plaatsen van social media op je website, zoals een link naar je eigen Twitter of weblog, heeft voordelige gevolgen voor je positie in zoekmachines. Social media mogen dan veelal gebruiksvriendelijk zijn, de inzet ervan vraagt wel om een andere manier van denken en communiceren. “Je bent niet alleen maar zender van een boodschap, je gaat een interactie aan met de omgeving waarbij je niet altijd invloed hebt op de uitkomst, vertelt Bart Lacroix, medeoprichter van 1%CLUB. De dialoog en transparantie kunnen echter sympathie en vertrouwen opleveren. Goede relaties en positieve publiciteit leveren aandacht en omzet op.”Daarom is het belangrijk dat je werkelijk luistert, meedoet en snel reageert. Wees transparant in de terugkoppeling naar je contacten, informeer hen over de effecten van wat je doet. En plaats regelmatig interessante berichten en filmpjes van anderen op jouw eigen social media dragers.” Ook de passie die jij of je bedrijf uitstraalt, is medebepalend of mensen zich bij jou aansluiten. “Zoek goed uit via welke social mediakanalen jouw doelgroep communiceert. En haak daarbij aan, ga niet zelf bouwen als startende ondernemer”, vult Beamer aan. Heb geduld, maar realiseer je ook dat het lef om te experimenteren – gecombineerd met de juiste strategie – uiteindelijk de gewenste aandacht oplevert. Meten is daarbij essentieel. Dan zie je welke boodschap aanslaat en welke niet.

Betrokkenheid vertalen naar kennisdelen en donaties

Een sociaal ondernemer streeft weliswaar niet naar winst, maar heeft weldegelijk betrokkenheid en inkomsten nodig om zijn of haar maatschappelijk doel te bereiken. Zoals Kanter duidelijk maakt in haar weblog, kun je de betrokkenheid van je contacten – via social media – goed gebruiken om geld in te zamelen voor een goed doel. Lacroix: “Ook in het Nederlandse ‘goede doelenland’ merk ik dat er een groep mensen is die graag zelf de handen uit de mouwen steekt en direct haar geld wil geven aan een goed doel en liever niet via ontwikkelingsorganisaties.” Clubs als Nabuur en de 1%CLUB spelen hier op in met hun social mediaplatforms, waarop je veel sociale netwerkelementen vindt. “De 1%CLUB noemen wij graag het Facebook van ontwikkelingsorganisaties, via welke je 1% van je tijd, kennis en geld kunt doneren. Ook onze 24-uurs-actie eind vorig jaar via social media was zeer vruchtbaar.” Nabuur vraagt aan haar deelnemers geen financiële steun, maar juist zijn of haar tijd en kennis. “Wij faciliteren dat mensen wereldwijd – in opkomende markten en hier in het Westen – samenwerken via een online platform dat online vrijwilligers (neighbours) aan dorpen in Afrika, Azië en Latijns Amerika koppelt”, vertelt Pelle Aardema, community manager en IT-projectleider van Nabuur. [zie kader Internationale Samenwerking 2.0].

Een krachtig socia(a)l medium

Social media worden steeds vaker en grootschaliger ingezet in crisissituaties en bij het mobiliseren van groepen. Neem bijvoorbeeld de onrust en de demonstraties vorig jaar in Iran tijdens de verkiezingen. Twitter is uitermate geschikt voor snelle verslaglegging van activiteiten en speelde een grote rol in de onderlinge communicatie en mobilisatie van de Iraniërs. De website Ushahidi.com is een platform waar iedereen via sms, e-mail of eigen website informatie in crisissituaties kan plaatsen en opvragen. De informatie komt direct van het publiek. Dit platform is voor het eerst gebruikt in Kenia om het geweld na de verkiezingen in kaart te brengen en wordt nu ook in Haïti ingezet om vermisten op te sporen na de verwoestende aardbeving. Ook de website Witness.org benut de mogelijkheden van social media en de inbreng van het publiek. Iedereen die met een mobieltje of een ‘echte’ camera een filmpje maakt van een mensenrechtenschending, wordt opgeroepen deze te uploaden op Witness.org. De filmpjes openen ogen en dragen bij aan de ‘empowerment’ van mensen wereldwijd en aan publieke betrokkenheid en zorgen voor politieke invloed. Met 260.700 volgers op Twitter en door de behaalde resultaten laat deze club mensen zien dat social media een grote rol spelen in het oplossen van sociale kwesties. Het ludieke Nederlandse Treemagotchi mobiliseerde duizenden mensen en maakte hen bewust van hun aandeel in een duurzame samenleving. Deze actie werkte aanstekelijk en zette je aan tot daadwerkelijk duurzaam handelen.

Twee kaders:

Met dank aan ‘crowdsourcing’

Nicolette Mak (oprichtster van Valid Express) en Arrad Eshel zijn de initiatiefnemers van Valid People. Dit is de eerste vacaturebank voor inmiddels 20.000 HBO-ers en academici met een lastig lichaam. Via de vacaturebank kunnen zij een baan vinden op basis van gelijkwaardigheid; kunnen werkgevers maatschappelijk verantwoord ondernemen en kan de overheid maatschappelijke kosten verlagen. “Omdat transparantie voor ons essentieel is en wij ons businessplan niet in achterkamertjes wilden schrijven is het User Generated Business Plan ontstaan”, vertelt Arrad Eshel enthousiast. “Via e-mail, LinkedIn en free publicity hebben we ons businessplan openbaar gemaakt en het publiek geraadpleegd (crowdsourcing) om extra draagvlak te creëren. Voor nuttige reacties moet de vraagstelling heel duidelijk zijn. Daarom hebben wij ons businessplan opgedeeld in onderdelen, zodat iedereen gemakkelijk kon zien waar zijn/haar expertise gewenst was. Het werkte voor ons ontzettend inspirerend om het businessplan te delen. Het leverde essentiële inzichten en samenwerkingsverbanden op. We zijn daardoor nu al vele malen groter dan dat we enkele maanden geleden bij de lancering van de vacaturebank hadden durven dromen. Toch moet je de hoeveelheid werk die het kan opleveren niet onderschatten. Je zult elke reactie moeten beantwoorden of opvolgen.”

www.validpeople.nl

Internationale Samenwerking 2.0

De Internationale Samenwerking 2.0 Alliantie bestaat onder andere uit Nabuur, 1%CLUB, Text to Change, Africa Interactive en Global Media Village. “Allemaal organisaties die ontwikkelingssamenwerking op een vernieuwende 2.0 manier aanpakken en die samen nieuwe modellen, tools en standaarden ontwikkelen om daarmee hun bereik te vergroten”, vertelt Bart Lacroix, medeoprichter van 1%CLUB. “Social media maken het mogelijk om met weinig geld veel mensen te bereiken. Dat blijkt wel uit onze 24-uurs-actie in december (van 1%CLUB), waarvoor 24 promotoren, van buiten ons eigen bekende netwerk, in 24 uur tijd voldoende geld moesten ophalen binnen hun netwerk, om zo 24 projecten te realiseren. En dat allemaal via de inzet van social media. Wij richten ons vooral op hoger opgeleidde professionals en genereren daardoor de meeste traffic via Twitter en LinkedIn. Het resultaat was groots.” Nabuur en 1%CLUB zijn steeds meer echte communities geworden. Pelle Aardema van Nabuur vertelt dat via nabuur.com en via social mediakanalen (zoals Twitter, LinkedIn, Facebook, weblogs en feeds) vrijwilligers wereldwijd en dorpen in opkomende markten samen zoeken naar oplossingen voor lokale kwesties. “Bijvoorbeeld voor het van de grond krijgen van Ecotoerisme in Nepal of het realiseren van een IT-centrum in Ghana. Wij hebben bewust voor enkele kanalen gekozen om zo niet teveel versnipperd te raken. Dat wil niet zeggen dat je bij de inzet van social media niet veel mag experimenteren. Juist wel, het gaat om ondernemen en ervaren, want de mogelijkheden zijn eindeloos. Neem wel de tijd om het aantal volgers en reacties uit te breiden.”

www.nabuur.com en www.1procentclub.nl 

Reacties plaatsen kan niet meer.